-

چرا قارچ؟

به چند دلیل ضروری است که همه خانواده ها کشت قارچ را به صورت جدی حتی برای یکبار

هم که شده تجربه کنند و آن را به تمام اعضای خانواده خود آموزش دهند.  

 دلیل اول: قارچ یک جایگزین مناسب برای گوشت در مواقع جنگ ، بحران های غذایی ، شیوع

بیماری های لاعلاج و همه گیر بین پرندگان و دام ها ، شرایط دشوار مالی و اقتصادی خانواده

و خلاصه کلام سریع ترین منبع دستیابی به پروتئین در شرایط سخت و جانکاه است.

 قارچ رامی توان هر جایی به عمل آورد و مواد اولیه مورد نیاز قارچ (کاه و کلش گندم و یا برنج

و نیشکر و ...) به طور فوق العاده ارزان و در واقع رایگان در همه جا موجود است. جالب است

بدانید در شرایط سخت و جانکاه جنگ در افغانستان و در طول زلزله اخیر پاکستان بسیاری از

خانواده ها در داخل حیاط منزل و حتی در گودال هایی که روی آنها نایلون کشیده بودند به

تولید قارچ و تامین مواد غذایی مورد نیاز خانواده و حتی درآمد زایی مشغول بوده و هستند و از

این روش ضمن جبران فقر غذایی کل خانواده و بسیاری از افراد فامیل و همسایگان منبع

درآمدی عالی نیز برای محله خود ایجاد نموده اند.

 دلیل دوم: کشت نوع قارچ صدفی بسیار ساده است وفقط با یکبار تماشای فیلم می توان

بدون نیاز به هیچ متخصص و مشاوری فورا در هر جایی از منزل به تولید و تکثیر آن اقدام کرد.

بعد از یک ماه قارچ ها به بار می نشینند و برداشت محصول شما در کمتر از چهل روز آغاز می

شود. قارچ همانگونه که از نامش پیداست فوق العاده سریع رشد می کند و شما در مقابل

سرعت برداشت محصول حیرتزده خواهید شد. حجم محصول تولیدی با رعایت اصول ارائه

شده در فیلم های آموزشی آنقدر بالا خواهد بود که قادر خواهید بود درکنار فروش محصول

تازه با منفعتی عالی در بازار ، نسبت به تولید محصولات جانبی مانند ترشی قارچ ، مربای قارچ

و پودر قارچ و هزاران محصول جانبی پر سود و پردرآمد دیگر نیز اقدام نمائید و از این مسیر به

سود تزایدی و عالی دست یابید.

 دلیل سوم: در فرآیند کشت قارچ هیچ ضرری متوجه شما نخواهد شد. در بدترین شرایط در

همان برداشت اول سرمایه گذاری شما که بسیار کم است جواب می دهد و حتی کمپوست

های مصرفی(به دلیل غنایی فوق العاده مواد غذایی ) نیز توسط صاحبان گلخانه ها و باغداران

و نیز دامداران به قیمت بالا از شما خریداری می شود. با توجه به وفور فوق العاده بستر و

مواد اولیه موجود در سراسر ایران و ارزان تمام شدن فوق العاده تولید قارچ در ایران ،در

کشورهای حاشیه خلیج فارس می توان به راحتی پودر خشک شده قارچ را تا پنج برابر قیمت

تمام شده عرضه نمود.

 و دلیل چهارم و مهم ترین دلیل آنکه شما در کشت قارچ از وقت اضافی و به ظاهر غیر قابل

استفاده خود و تمام اعضای خانواده برای درآمد سازی عالی کمک می گیرید و در حقیقت به

عنوان شغل دوم ( و چه بسا شغل اصلی) منبعی عالی برای تامین نیاز مالی و غذایی

خانواده خود ایجاد می کنید با توجه به قیمت بالای گوشت و مواد پروتئینی ، با کشت قارچ

حتی در سطح محدود میتوان بخشی از نیاز غذایی خانواده را تامین کرد. کشت قارچ یک ماهه

جواب می دهد. سرمایه هم نمی خواهد. در هر فضای در بسته ای می توان آن را انجام داد.

وقت زیادی هم از شما نمی گیرد.پس چرا نباید آن را یادگرفت؟   اگر کشت قارچ بلد باشیم در

سخت ترین شرایط می توانیم شکم خود و خانواده را سیر کنیم.   کشت قارچ نیازی به مدرک

دیپلم و لیسانس و ... ندارد. حتی نیازی به سواد ندارد! فهمیدن اصول اساسی کشت قارچ با

تماشای چهار ساعت فیلم صورت می پذیرد.  هیچ کلاس اضافه و مشاوره ای هم نیاز ندارد.   

اگر قصد یادگیری کشت قارچ را دارید می توانید برای امتحان از هر فضای بسته کوچکی که

دارید مثل انباری ، یا اتاقک خالی کنار حیاط ، یا یک کانکس کوچک و یا حتی یک چاردیواری

سقف دار با یک در نایلونی هم استفاده کنید.حتی اگر می خواهید در فضای کوچکتری اولین

مزرعه قارچ خود را راه اندازی کنید می توانید از پلاستیک فروشی نزدیک منزلتان یک جعبه

پلاستیکی درب دار بخرید و در آن اولین مزرعه پرورش قارچ خود را ایجاد کنید.   آیا می دانید

قارچ روی چی به عمل می آید؟ روی کاه! می دانید قیمت کاه چقدر است!؟ تقریبا هیچ!   آیا

می دانید در یک فضای هشتاد متری می توانید در عرض دوماه هزارکیلو قارچ به عمل

آورید.قارچ در بازار کیلو چند است؟ خودتان در هزار ضرب کنید! برداشت محصول هم از همان

ماه اول شروع می شود.   می دانید اگر کسی قارچ شما را نخرید اصلا محصول روی دستتان

باد نمی کند. بلافاصله می توانید آنها را خشک کنید و یا ترشی و مربای قارچ درست کنید.

خبردارید که قارچ خشک قیمتش خیلی بیشتر از قارچ تازه است. توری کباب پزی را که آشنا

هستید؟ می دانید اگر قارچ را از مغازه بخرید و بشورید و روی توری کباب پزی روی اجاق

حرارت دهید و پشت و رو کنید تا آب قارچ ها  گرفته شود و بعد آن را با آبلیمو و نمک بخورید

چقدر خوشمزه و خوش طعم است؟! یکبار که امتحان کنید در سفر و منزل هرگز آن را رها

نخواهید کرد.   می دانید قارچی که در بازار می بینیم و شبیه چتر است و معروف به قارچ

دکمه ای است فقط یکی از انواع قارچ های  خوردنی است و قارچ های دیگری مثل صدفی و

شی تاکه و... هم هستند که خیلی ارزان ترند و زودتر و راحت تر در همه جا به عمل می آیند و

برای بعضی آدم ها حتی خوش خوراک تر هم هستند؟در آلبوم آموزش ویدئویی قارچ کوثرپرداز

علاوه بر قارچهای دکمه ای قارچ های صدفی و شی تاکه هم معرفی می شوند.   برای

یادگرفتن مهارت ارزشمند کشت قارچ می توانید از مقیاس کوچک شروع کنید. وقتی جواب

گرفتید و اعتماد به نفس لازم برای کار در مقیاس بزرگتر را پیدا کردید و با ریزه کاری ها و

جزئیات حین کار به صورت عملی آشنا شدید می توانید در مقیاس بزرگتری به کشت و پرورش

قارچ بپردازید.   لازم نیست برای همیشه به تنهایی و خودتان کشت قارچ را انجام دهید. همین

که به اصول عملی کار اشراف یافتید و فهمیدید که ابتدا و انتهای کار کجاست و در مسیر

پرورش قارچ باید به کدام موارد دقت کرد ، بقیه کار اجاره یک فضا و استخدام کارگر و یافتن بذر

فروش و خرید لوازم اولیه و شروع به کار است.   برای یک مزرعه بزرگ می تواند حداکثر با

دوکارگر همه کارهای مربوط به کشت قارچ را انجام داد. قارچ خودش مثل قارچ رشد می کند و

نیاز زیادی به حضور کارگر به طور دائم ندارد. کشت قارچ یکی از کم کارگرترین مشاغل موجود

در بازار است.   بعضی قارچ های دارویی خریداران خارجی خوبی دارند. بعد از یافتن مهارت در

کشت یک نوع قارچ می توانید با تجربه حاصل به کشت قارچ های مختلف بپردازید.   بچه ها ،

مادربزرگ ها و همسر و بزرگ و کوچک خانواده می توانند در کشت قارچ فعال شوند. پرورش

قارچ می تواند به عنوان یک شغل خانوادگی قلمداد شود و همه افراد خانواده را درگیر کند.

بدیهی است با بالارفتن تعداد افراد درگیر سطح تولید و در نتیجه میزان تولید نیز افزایش می

یابد و از درآمد آن کل خانواده بهره می برند.   هر چند بذر خوب قارچ را باید از کسی خرید که

بذر سالم و عالی دارد. اما در آلبوم آموزش کشت قارچ کوثرپرداز به زبان فارسی و به صورت

ویدئویی تمام مراحل کشت قارچ از مرحله ابتدایی تهیه بذر تا مرحله تهیه بستر و نگهداری و

چیدن محصول به صورت کاملا دقیق تشریح شده است. با تماشای این فیلم ها همه جزئیات

پرورش قارچ از ابتدا تا انتها برایتان تشریح شده است. کشت قارچ را به صورت ویدئویی و کامل

می توانید در آلبوم کشت قارچ کوثرپرداز مشاهده نمائید.قیمت این محصول روی ده وی سی

دی بیست و پنج هزارتومان است.   بعد از تماشای کامل این محصول و انجام عملی کشت

قارچ به صورت آزمایشی در مقیاس کوچک و جواب گرفتن در کمتر از یکماه ، شما هم مثل

بسیاری دیگراز کارآفرینان به این نتیجه خواهید رسید که با سرمایه گذاری و به کار گیری تمام

اعضای بیکار خانواده و دوست و آشنا مزرعه های پرورش قارچ کوچک و بزرگ را در اطراف

خود ایجاد و مدیریت کنید و محصول آنها را بعد از بسته بندی در شهر و استان خود عرضه و

حتی به استان های دیگر صادر کنید. صادرات قارچ به کشورهای حاشیه خلیج فارس جزو

درآمدهای بسیار عالی محسوب می شود.    به محض اینکه بتوانید تهویه و دمای معمولی

رشد قارچ را فراهم کنید در هر فصل سال و در هر مکانی می توانید مزرعه کشت قارچ خود را

سرپا کنید. کشت قارچ جزو آن مشاغلی است که وابسته به زمان کشت خاصی نیست.  

خیلی از آنها که الان در مشاغل پردرآمدی مثل زنبورداری و یا کشت میوه های نوبرانه و

گیاهان دارویی در گلخانه و به شیوه های مدرن مثل هیدروپونیک مشغول هستند و یا حتی به

شغل های جدید و پرمنفعتی مثل پرورش شترمرغ و تمساح روی آورده اند ، قبل از اینکه به

این کارهای حرفه ای و به ظاهر سخت مشغول شوند با یک مزرعه کوچک پرورش قارچ کار

خود را شروع کرده اند. کشت قارچ آنقدر زود جواب می دهد و آن قدر بی دردسر و راحت است

و به قدری هزینه و مخارج پائینی دارد و آن قدر محصول نهایی آن هم در داخل منزل و همه در

بین دروهمسایه و مردم شهر خریدار دارد که شما در کمتر از یک ماه می توانید احساس

مزرعه دار بودن را با تمام وجود لمس کنید. به محض دیدن این احساس در وجودتان بقیه کار

دیگر راحت است و شما می توانید به کشت محصولات دیگر نیز روی آورید. آلبوم آموزش

ویدئویی کشت قارچ کوثرپرداز این جرات و جسارت را در دل شما ایجاد می کند و یخ وجودی

شما برای دست به کار شدن را آب می کند.   ده عدد وی سی دی فقط بیست و پنج

هزارتومان آلبوم آموزش ویدئویی کشت قارچ کوثرپرداز را هر کسی که قصد یادگیری مهارتی

پردرآمد به عنوان شغل دوم را دارد ضروری است.       در بازار قارچ اصلا نگران خریدار نباشید.

با توجه به قیمت بالای گوشت و مواد پروتئینی بازار مواد شبه گوشت مکمل بسیار داغ شده

است و در این رده موادی مثل سویا و قارچ در کارخانجات تولید مواد غذایی و رستوران ها با

گوشت چرخ کرده مخلوط و برای خیل عظیم خریداران متوسط بهترین و سالم ترین منبع غذایی را تشکیل می دهد.   

  اطلاعات تکمیلی در خصوص کشت قارچ روش پرورش قارچ دکمه ای : 

  کلیه قارچها در دومرحله رشد می کنند:

 1)     مرحله رویشی یا اسپان ران

 2)     مرحله زایشی یا مرحله بارگیری

 در این قسمت در مورد قارچ دکمه ای صحبت خواهد شد :  

 مر حله اسپان ران:

 1)     طول دوره : این مرحله 20 روز طول می کشد.

 2)     دما :  باید روی 25 درجه سانتیگراد تنظیم گردد.

 3)     رطوبت :  در حدود 75 درصد فیکس گردد.

 4)     نور :  کاملا تاریک

 5)     تعداد تعویض هوا : 1 تا 2 بار در روز  

مرحله زایشی:

1)     طول دوره : 40 روز

 2)     دما : 18 درجه سانتیگراد

 3)     رطوبت : 98 درصد

 4)     نور : کاملا تاریک

 5)     تعداد تعویض هوا : 3 تا 4 بار در ساعت

   نکات مهم :

 1)     روز چهاردهم (که در حدود 70 درصد محیط سفید شده ) باید خاک پوششی داده شود.

2)  از روز 14 تا روز 20 هر دوازده ساعت یک بار و در هر بار 1.5 لیتر آب به ازای هر 100

کیلوگرم کمپوست بصورت اسپری باید بر روی خاک ریخته شود.

 3)  از روز بیستم به بعد تا زمانی که اندام زایشی مشاهده نشده است هر زمانی که خشکی

ظهور نمود نیز می توان آب پاشی نمود.

 4)     اندام زایشی در حدود روز 28 ظهور می نماید.

 5)     کلا 3 چین اقتصادی می توان برداشت نمود.

 6)      فاصله هر چین 7 تا 10 روز می باشد.

 7)     در ایران (وضعیت سنتی) تا 15 درصد وزن کمپوست، قارچ می توان کشت نمود.

 8)     زمان تهیه بذر و کمپوست باید طوری تنظیم شود که به محض آماده شدن مصرف شوند.

9)     قطر هر کیسه 55 سانتیمتر تا ارتفاع 40 سانتیمتری از کیسه با کمپوست بذر زده شده پر

می شود.

 10) در زمانی که کلاهک به 4 تا 8 سانتیمتر رسید می توان آن را درو نمود.

 11) نحوه دروی آن به این صورت می باشد: ابتدا با انگشتان شست،اشاره و انگشت بزرگ

کلاهک قارچ را می گیریم کمی فشار به سمت کمپوست سپس با یک نیم دور به سمت بالا

می کنیم.

 12) ته قارچ را با یک وسیله تیز می بریم.

 13) در انتها باقیمانده قارچ را از بستر خارج، سطح بستر را درست کرده و آن را آبیاری می

کنیم.

 14) قارچ درجه یک قارچی می گویند که کلاهک کاملا بسته باشد (دکمه ای ).

 15) قارچ درجه دو قارچی می گویند که کلاهک آن باز شده اما لاملهای آن مشخص نباشد.

16) قارچ درجه سه قارچی می گویند که کلاهک آن کاملا باز شده باشد (چتری). 17) در یک

کارگاه سعی می شود 80 درصد قارچها درجه یک باشد. 

  روش تهیه کمپوست قارچ دکمه ای :   کمپوست سازی در دو فاز انجام می گیرد فاز I  

معروف به فاز تخمیر و فاز II   معروف به فاز پاستوریزاسیون می باشد. 

  فاز I   :برای تهیه کمپوست فرمولهای متفاوتی وجود دارد که با توجه به مواد موجود درهر

محیط تعیین میشود اما از فرمول زیر می توان در هرمحدوده با کمی تغییرات استفاده کرد:  

 1) کلش گندم   6000 کیلوگرم (محیط اصلی )

 2) کود مرغی  3500 کیلوگرم ( مکملها )

 3) ملاس 100  کیلوگرم ( مواد غذایی کنستانتره )

 4) اوره  100  کیلوگرم ( مواد شیمیایی )

 5) گچ هیدراته 400  کیلوگرم (مواد معدنی ) 

  خیساندن: ابتدا کلش گندم را باید کاملا با آب خیس نمود برای این کار بسته های کلش را از

هم باز می کنند و بر روی یک بستری که بتون که دارای زهکش میباشد می ریزند با شلنگ

روی آن اب می پاشند و آب خارج شده از زهکش را دوباره روی آن پمپ می کنند (آب کثیف) در

ابتدا کلش به سختی آب جذب می کند به ازای هر تن کلش حدود 5000 لیتر آب لازم داریم.  

مخلوط کردن: تمام مواد به جزء گچ را کاملا باهم مخلوط می کنیم و آن را بر روی روی یک

بستری که بتون که دارای زهکش می باشد به صورت زیر به اصطلاح قالب می زنیم

 ( طول بستگی به مقدار کمپوست دارد) :

 در تابستان، بهار و پاییز : ارتفاع: 1.2 متر عرض: 1.2 متر در زمستان: ارتفاع:1.5 متر، عرض:

1.5 متر   به ترتیب زیر این مرحله به اتمام می رسد:

 1)     روز اول : مخلوط و انباشت کردن

 2)     روز چهارم : اولین برگرداندن

 3)     روز هشتم : دومین برگرداندن

 4)     روز دوازدهم : سومین برگرداندن

 5)     روز شانزدهم : چهارمین برگرداندن

 6)      روز بیستم : شروع فاز II در برگردان سوم و چهارم گچ را نیز اضافه می کنیم. 

  فاز II  :   در این مرحله کمپوست اماده شده در فاز I   وارد تونلی که تمام شرایط تحت کنترل

است به منظور پاستوریزاسیون (کشتن کلیه میکروارگانیسمهای بیماریزا ) و کاندیشن یا همان

شیرین کردن ( حذف آمونیاک و تبدیل آن به نیترات ) می شود. در این مرحله در ابتدا دما را به

60 درجه سانتیگراد به مدت 8 ساعت می رسانند سپس دما را تا 52 درجه سانتیگراد پایین می

آورند و برای شیرین کردن به مدت 7 روز دیگر در این دما می ماند. پس از رسیدن به دمای

محیط آن را بذر زنی می کنند.  

  نکات: 1)     کمپوست آماده شده باید بوی علف تازه چیده شده بدهد و هرگز اثری از آمونیاک

در آن نباشد.

 2)     هر کلش باید ترد باشد و هرگز سفت نباشد.

 3)  رطوبت کمپوست را باید با دست اندازه گرفت برای این کار کمی کمپوست را در مشت می

فشاریم اگر یکی دو قطره آب از آن چکید رطوبت آن مناسب است و اگر شرشر ریخت رطوبت

زیاد است وباید رطوبت آن را تبخیر کرد و اگر اصلا نریخت باید به آن رطوبت اضافه نمود.

 4)     کمپوست نباید دست را کثیف کند.  

    روش تهیه بذر قارچ دکمه ای: 

  1)    روش تهیه سویه:   می توان سویه مورد نظر را بصورت خالص خریداری نمود ویا از

بهترین قارچهای رشد کرده در محیط تهیه نمود به این صورت که در ابتدا محیط کشتی مانند

دکستروز آگار را طبق دستور روی قوطی آن تهیه کرد سپس 20 سی سی از آن را در یک

پلیت ریخته و به مدت 15 دقیقه در اتوکلاو در دمای 121 درجه سانتیگراد و فشار 1.5 پوند بر

اینچ مربع قرار داده وبعد از سرد شدن در شرایط استریل از بین پایه و کلاهک وهمچنین 2

سانتیمتر بالاتر از پایین پایه در روی آن قرار می دهیم وسپس بصورت بر عکس در انکوباتور در

دمای 25 در جه سانتیگراد به مدت 14 روز می گذاریم که در این صورت کل پلیت پر از

میسیلیوم می شود.

   2)    تهیه بذر:   در ابتدا    Kg 10 گندم دیم را به مدت 15 دقیقه در  15 لیترآب می جوشانیم

( بهتر است چند قطره مایع ظرف شویی در ان بچکانید ) سپس با شعله خاموش 15 دقیقه

دیگر در آب بماندو بعد ان را در روی یک توری پهن کرده تا  آب اضافی آن حذف شود سپس gr

120 گچ هیدراته (سولفات کلسیم ) و gr 30 گرم آهک هیدراته (کربنات کلسیم) بر روی آن

ریخته و کاملا هم می زنبم سپس در کیسه های یک کیلویی ریخته و به مدت 2 ساعت در

اتوکلاو در دمای 121 درجه سانتیگراد و فشار 1.5 پوند بر اینچ مربع قرار داده وبعد از سرد

شدن در شرایط استریل از کمی از محتویات پلیت میسیلیوم دار را در کیسه ریخته وبه مدت 14

روز در دمای 25 درجه سانتیگراد انکوبه می کنیم که وقتی تمام گندمها سفید شدند آماده

انتقال بر روی کمپوست می باشد.  

     روش پرورش قارچ صدفی :   برای پرورش قارچ صدفی از دستور زیر می توان استفاده کرد:  

 مرحله اسپان ران:

 1)     طول دوره :  20 روز

 2)     دما : 25 درجه سانتیگراد

 3)     رطوبت : 75 درصد

 4)     نور : ندارد

 5)     تعداد تعویض هوا : 1 تا 2 بار در روز مرحله زایشی:

 1)     طول دوره : 40 روز

 2)     دما : 20-17 درجه سانتیگراد

 3)     رطوبت : در حد اشباء (مثلا 95 درصد )

 4)     نور : در حد مطالعه

 5)     تعداد تعویض هوا : 3 بار در هر ساعت

   چند نکته: 

  1)     در روز پنجم سوراخهای ریزی در کف کیسه ها برای تنفس ایجاد می کنیم.

2)     کیسه ها در حدود 10 کیلویی باشند مناسب می باشد.

 3)     در روز 14 برشهایی برای خارج شدن اندام زایشی در کیسه ایجاد می کنیم.

 4)  برشها  بستگی به میزان رطوبت محیط دارد اگر می توان رطوبت را در حال اشباء نگه

داشت می توان کل نایلون را برداشت و اگر نمی توان، باید به هر صورت که می خواهیم برش

ایجاد کرد به شرطی که نایلون متلاشی نشود ( می توان بصورت: ضربدری، برشهای موازی،

برشهایی به اندازه یک سکه و... باشد ).

 5)     کیسه هارا میتوان بصورت عمودی ازسقف آویزان نمود یا درقفسه های مطبق گذاشت.

 6)      در طول زمانیکه برشها را ایجاد نکرده ایم میتوان حتی ازفرمالین 3درصداستفاده کرد.

 7)     زمانی که 75 درصد کیسه سفید شد از تعویز هوا استفاده نمود.

 8)     زمانی که کلاهک به 8 تا 10 سانتیمتر رسید باید چیده شود.

9)     برای چیدن کل کلنی را بسمت داخل فشرده سپس با پیچش به بیرون می کشیم.

 10) باقیمانده ته قارچ را از کمپوست بیرون می کشیم.

 11) بعد از درو باید کیسه ها را با شلنگ آبیاری نمود.

 12) سه چین اقتصادی می توان برداشت نمود.

13) فاصله هر چین از چین بعدی 7 تا 10 روز می باشد. 

  روش ساخت کمپوست قارچ صدفی:   برای ساخت کمپوست می توان از کلش گندم که به

اندازه 7-3 سانتیمتر خورد شده است استفاده نمود.

 کلشها را می توان به روشهای متفاوتی پاستوریزه نمود از جمله :

 1)     جوشاندن 2)     مواد شیمیایی 3)     غرقاب کردن 4)     بخار آب

 در اینجا بهترین راه که همان روش جوشاندن است را به اختصار توضیح می دهیم :

 ابتدا کلشها را در گونی آردی (گونی 50 کیلویی ) می ریزیم سپس در دیگی که برای

جوشاندن تهیه نمودیم می چینیم سپس روی آن را تا لب گونیها آب می ریزیم و اززمانیکه به

جوش آمد به مدت 2 ساعت بجوشد سپس آب آن را تخلیه کرده و در محلی در حد استریل به

مدت 2 روز می گذاریم بماند تا آب اضافی آن تبخیر شود و بعد از آن بذر زنی می کنیم.

   نکات مهم:

1)     کلشها نباید زیاد بجوشد زیرا باعث ایجاد کپک سیاه می شود.

 2)     باید آب اضافی کلشها تبخیر شود در غیر این صورت باعث ترشیدگی می شود.

 3)  کلشها باید تا اندازه 7-3 سانتیمتر خرد شوند در غیر این صورت میسیلیومهای اولیه برای

رسیدن به همدیگر باید انرژی زیادی صرف کنند.    روش بذر زنی :   به هر روشی که مقدار

خاصی بذر با مقدار خاصی کمپوست مخلوط شود را بذر زنی گویند. برای قارچ دکمه ای 1.5 تا

5 درصد وزنی کمپوست مصرف می شود. 

  روشهای زیر برای بذر زنی وجود دارد:

 1)  روش ناحیه ای : در این روش کیسه پس از پر شدن از کمپوست سوراخهایی در فواصل

معین ایجاد کرده ویک قاشق از بذررا درآن میریزند وسپس کمی کمپوست برروی آن میریزند.

2)     روش مخلوط : کمپوست و بذر را با هم مخلوط کرده و سپس در کیسه می ریزیم.

 3)  روش لایه ای : ابتدا کمی کمپوست در زیر می ریزند سپس کمی بذر می زنیم و بعد دوباره

کمپوست و روی آن بذر می ریزیم این کار را تا انتها انجام می دهیم.در اینجا باید متذکر شد که

مقدار بذر در هر لایه برابر باشد.   اما بصورت کلی ابتدا مخلوط می زنند سپس یک لایه بذر روی

کمپوست می ریزند و بعد روی آن یک لایه نازک کمپوست می ریزند.  

 روش ضدعفونی سالن پرورش قارچ:  

برای ضدعفونی سالن می توان از فرمالین ( فرم آلدئید ) استفاده نمود به این صورت که :

   به ازای هر 3 متر مکعب از فضای سالن : 60 سی سی از فرمالین 15 درصد را داخل سالن

می ریزیم و بعد از گذشت 48 ساعت تمام هوای داخل را خارج می کنیم.  

 شرایط اثر فرمالین:

 1)     دما بالای 35 درجه سانتیگراد

 2)     رطوبت به حداقل ممکنه

 3)     تا 48 ساعت هوا خارج نشود بطور کلی هوای گرم و خشک نیاز دارد.

 روش شناسایی قارچ سمی از خوراکی : 

  برای شناسایی قارچهای سمی از خوراکی فقط یک راه دقیق و مطمئن وجود دارد و آن هم

آزمایشگاه است و فقط شناسایی جنس و گونه کافی نیست زیرا در بین قارچهای خوراکی،

قارچ سمی و در بین قارچهای سمی، قارچهای خوراکی وجود دارد.

اما به صورت صحرایی روشهایی وجود دارد اما دقیق نیستندکه عبارتند از:

: 1)     اگر در یک آب جوش جوشانده شود بخارات حاصل از قارچ سمی، قاشق نقره ای را

سیاه می کند.

2)     اگر قارچ سمی را در شیر خوراکی بیاندازیم شیر را می برد.

 3)     قارچهایی که پایه آن در کیسه ای قرار دارد سمی است.

 4)  نوعی قارچ که کلاهک آن قرمز با دانه های سیاه می باشد قارچی است بسیار سمی که

قدرت آن را دانشمندان در جزء قویترین سموم قرار داده اند.  

تاریخچه قارچ آشنایی بشر با قارچ به دوران باستان باز می گردد و از آثار به جای مانده در آن

زمان می توان تشخیص داد که انسان هایی که در آن دوران می زیسته اند به قارچ بعنوان یک

شکار می نگریسته و به دلیل ارزش غذایی بالا و نقش آن در درمان بیماری ها اهمیت خاصی

برای آن قائل بوده اند. این که قارچ بعنوان یک مادۀ غذایی و داروئی مورد مصرف انسان های

آن عصر قرار می گرفته بخوبی روشن است اما این که آیا انسان ها در عصر باستان از

روشهای تولید قارچ اطلاعاتی در اختیار داشته و یا به کشت و پرورش آن می پرداختند هنوز در

هاله ای از ابهام قرار دارد و طبق اسناد تاریخی به اثبات نرسیده است.با مطالعه اسناد

تاریخی می توان دریافت که در گذشته اقوام مختلفی در گوشه و کنار جهان در فرهنگ خود

برای قارچ جایگاه خاصی قائل بوده و به مصرف، مطالعه و پرورش آن علاقه نشان می داده اند

بطوریکه با مطالعه در تاریخ اقوام سرخپوست ساکن آمریکای جنوبی می توان دریافت که

آن ها در مراسم مذهبی خود از عصارۀ نوعی قارچ سمی بعنوان مواد توهم زا استفاده و آن را

مقدس می دانسته اند و یا این که تاریخ مردم شبه قارۀ هند ثابت کرده که اقوامی از این

منطقه در 3000 سال پیش در نوشتار های علمی خود اشاره به تقسیم بندی قارچ ها به انواع

خوراکی ـ داروئی و سمی داشته اند و این خود گواه بر تلاش این اقوام در مطالعه و شناخت

قارچ است و بالاخره این که اقوامی از ساکنین آسیای شرقی در حدود 2000 سال قبل با الهام

از ساده ترین روش های طبیعی اقدام به پرورش قارچی به نام شی تا که (SHII TAKE) می

نموده اند.

 کشت و پرورش قارچ به شکل کنونی نیز به زمان های نه چندان دور باز می گردد. اولین بار

کشاورزان فرانسوی در چند صد سال پیش اقدام به پرورش قارچ دکمه ای به شیوه های

سنتی نموده و سپس در سایر کشور ها این شیوه رایج گردید. کشت و پرورش قارچ دکمه ای

به صورت صنعتی نیز اولین بار توسط کشاورزان آمریکایی صورت پذیرفت و استفاده از این

تکنولوژی به سرعت در اروپا و سپس و در میان کشور های آسیایی متداول گردید.پرورش قارچ

دکمه ای نیز در کشور ما ابتدا در سال 1337 در منطقۀ کن تهران بصورت سنتی و پس از آن در

سال 1353 بصورت صنعتی اجراء گردید ، در سال های اخیر نیز از 1917 در جهان و 1364 در

کشور ما توجه خاصی به پرورش قارچ صدفی با احداث واحدهای تولیدی گردیده و رفته رفته

جایگاه خاصی پیدا نموده است. ارزش غذایی و داروئی گونه های مختلف قارچ دارای میزان و

انواع متفاوتی از پروتئین و ویتامین ها بوده و همین عامل باعث گردیده استفاده از قارچ بعنوان

یک منبع غذایی غنی از پروتئین جایگاه خاصی در سبد غذایی مردم اکثر کشور های جهان به

خود اختصاص دهد. در اکثر کشور ها مردم قارچ را به صورت روزانه همانند سبزیجات و میوه ها

مصرف و به دلیل درک اهمیت استفاده از قارچ در حفظ سلامت خانواده ارزش خاصی برای آن

قائل هستند و این امر به صورت یک عادت روزانه درآمده و در تمام وعده های غذایی شامل

صبحانه ـ نهار ـ شام حتی به صورت سس و سالاد مورد استفاده قرار می گیرد.میزان پروتئین

موجود در قارچ ها از اکثر حبوبات و سبزیجات بیشتر بوده و گرچه این میزان از پروتئین موجود

در گوشت ها کمتر است اما گران بودن قیمت گوشت و شرایط سخت در تولید آن و نیز خطرات

احتمالی در آلودگی آن موجب گردیده تا قارچ جایگزین مناسبی برای گوشت به حساب آمده و

علاوه بر این مزایا دارای انواع ویتامین ها از جمله ویتامین A سری ویتامین های E-D-C-B و K

می باشد و کمبود هر یک از این ویتامین ها موجب بیماری های متعددی در انسان خواهد

شد.وجود مواد معدنی متعدد مانند سدیم ـ پتاسیم ـ روی ـ مس ـ منگنز ـ آهن ـ کلسیم ـ

مولبیدن و سایر موارد معدنی دیگر از جمله خواص قارچ ها در تأمین سلامت انسان محسوب

می گردد. انرژی ایجاد شده توسط قارچ با در نظر گرفتن ارزش غذایی آن بسیار مطلوب بوده و

گرچه در گونه های مختلف قارچ متفاوت می باشد اما در اکثر رژیم های غذایی کم انرژی

توصیه می شود.

طبق تحقیقات بعمل آمده که نتایج آن در اکثر کتاب های موجود درج گردیده در یک نگاه کلی

می توان گفت - میزان پروتئین موجود در قارچ های خوراکی در حدود 8/1 تا 9/5 درصد از وزن

تر- قابلیت هضم این میزان پروتئین 70 تا 90 درصد- 18 اسید آمینه از 20 اسید آمینه ضروری

بدن انسان در قارچ های موجود- میزان کربوهیدرات موجود در قارچ ها حداقل 2/4 درصد وزن

تر- میزان چربی های موجود در قارچ ها کم و در حدود 1/0 تا 3/0 درصد وزن تر- میزان انرژی

ایجاد شده توسط قارچ ها در حدود 85 تا 125 کیلوژول به ازای هر 100 گرم می باشد. مزایای

کشت وپرورش قارچ تعدد مزایای کشت وپرورش قارچ درگذشته موجب میگردید تا کشور هایی

که به تکنولوژی تولید این محصول دست یافته بودند آن را فاش نکرده و در اختیار سایر کشور

ها قرار ندهند اما امروزه محققان و تولید کنندگان کشور های مختلف جهان، تلاش به مبادلۀ

اطلاعات، تجربیات و تحقیقات علمی میان کشور های تولید کننده داشته و با برقراری و

گسترش هرچه بیشتر این مبادلات سعی در آگاهی مردم نسبت به مزایای مصرف قارچ و به

تبع آن گسترش تولید این مادۀ غذائی مفید دارند. از این رو کشور ما نیز باید بعنوان بک کشور

در حال توسعه در راستای اجرای یکی از محور های مهم توسعه یعنی تأمین سلامت غذایی

جامعه تلاشی گسترده را در جهت شناخت، مصرف و تولید این محصول با امکانات فراوان و

بالقوۀ موجود آغاز نماید.گرچه تلاش های کمی هم در این زمینه صورت نگرفته اما در مقایسه

با امکانات موجود باید پا را فراتر گذاشته سهم عمده ای از بازار های جهانی را به خود

اختصاص دهیم و این در حالیست که سرانۀ مصرف قارچ در کشور ما هم اکنون پائین ترین

میزان یعنی معادل 100 تا 200 گرم در سال را نشان می دهد و این عدد بسیار کوچکی در

مقابل مزایای فراوان قارچ است که علت اصلی آن را می توان در عدم گسترش فرهنگ

شناخت، مصرف، تولید و صادرات این محصول با ارزش جستجو کرد. آشنایی با مختصر مزایای

تولید قارچ مسلماً این تفکر را ایجاد می نماید که توجه به این محصول هر نوع خواسته ای را

که یک تولید کننده از تولیدات خود دارد برآورده می سازد. از جمله این مزایا عبارتند از 1- نیاز به

فضای کم- کشت قارچ را در هر مکانی حتی به وسعت یک کیسه پلاستیکی به قطر 50

سانتیمتر نیز می توان انجام داد در صورتی که واحد های استاندارد تولیدی مساحتی معادل 78

مترمربع طبق الگوی کشور هلند دارند

2- نیاز به سرمایۀ کم- کشت قارچ در یک کیسه حداکثر با مبلغی معادل ۲000 تومان امکان پذیر

است در حالیکه هزینۀ تولید یک دوره قارچ در یک سالن 78 متر مربعی استاندارد برای به دست

آوردن یک تن محصول شامل هزینه های آب ـ برق ـ سوخت ـ بذر ـ بستر ـ آفت کش ـ استهلاک

ساختمان و تاسیسات و نیروی کارگری فقط 350،000 تا 450,000 تومان است.

3- زود بازدهی محصول - یک دورۀ کامل پرورش قارچ شامل دوره های کاشت ـ داشت و

برداشت به صورت غیر حرفه ای حداکثر 60 روز و به صورت حرفه ای حداکثر 35 روز می باشد.

4- راندمان بیولوژیکی بالا- میزان باردهی محصول در مورد قارچ های صدفی اغلب بیش از 100

درصد بوده و این میزان محصول قارچ را در ردیف محصولات با راندمان بیولوژیکی بالا در دنیا

قرار داده است.

5- امکان کشت در هر آب و هوایی - علاوه بر این که قارچ ها به طور طبیعی دراکثر نقاط جهان

رشد می کنند اما کشت کنترل شده آن ها نیز به دلیل امکان ایجاد محیطی در سالن های تولید

تقریباً در هر نوع آب و هوایی امکان پذیر بوده و از این حیث هیچگونه محدودیتی وجود ندارد.6-

امکان تهیۀ مواد اولیه در داخل کشور- عمده ترین مواد اولیه در تولید انواع قارچ کاه ـ کود

مرغی و بذر است که در حال حاضر در کشور ما به وفور و با قیمت مناسب قابل تهیه می

باشد.

7- امکان صادرات محصول- صادرات این محصول در انحصار نبوده و به راحتی می توان قارچ

تازه و یا انواع فرآورده های آن را به کشور های مختلف صادر و از درآمد خاص حاصل از

صادرات این محصول با ارزش برخوردار شد.8- فرآورده های جنبی متعدد - از قارچ می توان

فرآورده های جنبی متعددی همچون ترشی ـ مربا ـ شور ـ بلنچ ـ منجمد ـ خشک ـ پودر ـ

کالباس ـ برگر ـ کنسرو و یا سایر فراورده های دیگر را بدست آورد که علاوه بر ایجاد تنوع در

مصرف محصول ارزش افزوده فراوانی را به همراه خواهد داشت.

9- جوانب مختلف صنعت - علاوه بر مصرف قارچ در صنایع مختلف داروئی و غذایی تولید آن را

نیز می توان در هر سطحی یعنی تولید خانگی جهت مصارف خانگی ـ تولید جانبی به منظور

تأمین کمک هزینه های زندگی و نیز تولیدات صنعتی جهت مصارف داروئی و غذایی انجام داد

که هر تیپ از تولیدات فوق و به هر منظور در مقایسه با طیف متعددی از تولیدات دیگر نیاز به

سرمایه گذاری بسیار کمتری دارد.

10- زیبائی صنعت - تولید قارچ چه به صورت تفریحی ـ خانگی و یا صنعتی از زیبائی خاصی

برخوردار بوده و تولید آن همواره انسان را به هیجان آورده و موجب شگفتی می گردد این امر

حاصل زیبائی صنعت بوده و همواره افراد زیادی را به خود جلب نموده است. بررسی صنعت

امروزه در اکثر کشور های پیشرفته کشت و پرورش قارچ با تکنولوژی بالا و با استفاده از

دستگاه های تمام اتوماتیک در مقیاس های وسیع به منظور مصارف داخلی ـ فرآورده سازی و

نهایتاً صادرات صورت می پذیرد. این کارخانجات با تشکیل تعاونی های تولید و تجمیع سرمایۀ

سهامداران راه اندازی و محصولات خود را به کشور های مختلف صادر می کنند.در کشور ما

نیز امکان احداث کارخانجاتی از این قبیل و با تکنولوژی بالا قطعاً امکان پذیر است و در شرایطی

حتی امکان مشارکت و استفاده از سرمایه گذاری خارجی نیز به دلیل وجود پارامتر های متنوع

مورد نیاز جهت تولید انبوه قارچ در کشور از جمله وجود 11 اقلیم از 13 اقلیم موجود در جهان ـ

فراوانی مواد اولیۀ ارزان قیمت ـ نیروی انسانی متخصص و غیر متخصص فراوان و ارزان

قیمت ـ سوخت ارزان ـ زمین ـ وجود بازار های داخلی و خارجی متعدد ـ سهولت و امکان

صادرات با هزینه های کم به دلیل نزدیکی به بازارهای عمدۀ مصرف خارجی ـ سرمایه های

راکد و سرگردان ـ عدم اجرای پروژه های کلان در این بخش و سایر موارد دیگر وجود دارد اما

متأسفانه و علیرغم تمامی فاکتورهای مثبت در تولید این محصول با ارزش همواره سعی

گردیده که وانمود شود تولید قارچ در شرایط فوق العاده خاص و احداث و راه اندازی واحد های

تولیدی کوچک بدون صرفه و صلاح اقتصادی و احداث و راه اندازی واحدهای بزرگ تر نیازمند

سرمایه گذاری میلیاردی است و امکان فروش محصول وجود نداشته و اصلاً مردم قارچ را نمی

شناسند و تمامی کسانی که در این زمینه سرمایه گذاری نموده اند ورشکست شده و تمامی

علوم و آموزش هایی که در این رشته اعلام می شود ناقص و فاقد کاربرد عملی است.اما با

بررسی عمیق تر و اندکی مطالعه می توان دریافت که در تمام کشور هایی که نقش عظیمی

در تولید و صادرات قارچ داشته اند این روند به یکباره شکل نگرفته و این تولید کنندگان بزرگ نیز

روزی کار خود را با روش های سنتی و ابزار ساده مرسوم در آن زمان شروع کرده و با پی

بردن به مزایای فراوان و جایگاه پر اهمیت قارچ در میان سایر محصولات کشاورزی انگیزۀ لازم

در توسعۀ هر چه بیشتر این محصول با استفاده از تکنیک های جدید را ایجاد نموده و رفته

رفته گوی سبقت را از دیگران ربوده و اکنون با تبدیل شدن به بزرگترین صادرکنندگان قارچ

جایگاه و درآمد قابل تأملی را برای خود تعریف نموده اند.داشتن تفکر مثبت ما را وادرا به اذعان

این مهم می نماید که اگر هر خانم خانه دار ایرانی با هزینه ای معادل 1000 تومان و با در

اختیار داشتن فضایی به اندازه 30 سانتیمتر مربع و با ساده ترین ابزار موجود در خانه بتواند به

تولید خانگی قارچ بپردازد، ضمن کمک به اقتصاد خانواده کاری تفریحی همچون پرورش گیاهان

تزئینی و شاید آسان تر از آن انجام داده و در نهایت به تولید قارچ بعنوان غذایی با ارزش

پرداخته و علاوه بر توسعۀ فرهنگ تولید ولو کمترین مقیاس موجود به بالا بردن سرانۀ مصرف

این محصول مفید کشاورزی کمک بزرگی را نموده است. همچنین تولید کوچک انگیزه های

بزرگتری را در کودکان ما ایجاد کرده و با مشاهدۀ شرایط سادۀ پرورش قارچ ها آن ها را وا می

دارد تا در آینده بتوانند با کمترین سرمایه ای به انجام کارهای تولیدی بپردازند. هزینۀ احداث یک

واحد تولیدی استاندارد با مساحتی معادل 78 متر مربع طبق الگوی کشور هلند بعنوان

بزرگترین صادر کننده قارچ دکمه ای دنیا شامل هزینه های ساخت سالن با بهترین مصالح ـ

خرید و نصب تأسیسات متناسب با الگوهای علمی تولید ـ خرید تجهیزات مورد نیاز و هزینۀ یک

دوره کشت قارچ به نرخ امروز بیشتر از پنج میلیون تومان نبوده در حالیکه این هزینه از هزینه

راه اندازی بسیاری از مشاغل دیگر کمتر می باشد. همانگونه که قبلاً نیز ذکر گردید هزینۀ تولید

یک کیلوگرم قارچ امروز بیشتر از 350 تا 450 نبوده در حالیکه قیمت فروش یک کیلوگرم قارچ

فله ای درجه 2 در حال حاضر حداقل 2000 تومان بوده و عدم توازن بین عرضه و تقاضا به دلیل

عدم سرمایه گذاری مناسب در این بخش و نیز کمبود محصول موجب گردیده که هیچگاه قیمت

قارچ از این میزان تنزل نکرده و همواره رو به افزایش باشد. آشنایی با اصول قارچ صدفی در

یک تقسیم بندی ساده و عامیانه می توان قارچ ها را در سه گروه قارچ های خوراکی ـ داروئی

و سمی مورد شناخت و مطالعه قرار داد  از این میان قارچ های صدفی متنوعی یافت می

شوند که از خواص داروئی و ارزش غذایی بالایی برخوردارند  قارچ های صدفی به طور طبیعی

در مناطق گرمسیر و نیمه گرمسیری اغلب بر روی اندام های زنده و مردۀ گیاهی رشد

 می کنند . بکارگیری روش های ساده و پرورش قارچ صدفی و نیز راندمان بالای تولید این

محصول که اغلب بیش از 100 درصد می باشد این امکان را فراهم ساخته که در اکثر مناطق

با فراهم ساختن شرایط محیطی لازم نسبت به کشت و پرورش این قارچ در مقیاس های

محدود و یا غیر محدود اقدامات وسیعی صورت پذیرد . به منظور پرورش قارچ صدفی در مقیاس

محدود در نظر داشتن شرایط و مراحل ذیل ضروری و پیشنهاد می گردد در صورت موفقیت،

هر گونه اقدامی در جهت راه اندازی واحد های تولیدی را موکول به کسب دانش و مهارت فنی

و تخصصی همچون اجرای الگو های استاندار نموده تا علاوه بر گام برداشتن به سمت

سرمایه گذاری صحیح در تقویت انگیزه بعنوان یک تولید کننده مسیر های موفقیت را تجربه

نمایند .شرایط مکانی پرورش قارچ صدفی در هر مکان که فاقد آلودگی مانند آلودگی حاصل از

وجود کودهای حیوانی باشد امکان پذیر بوده توصیه می شود مکان مورد نظر از پوشش سقف

مناسب برخوردار تا از نوسانات شدید دمای محیط کاسته شود  بدین منظور می توان از

فضاهای خالی موجود در منازل و آپارتمان ها نظیر زیر زمین ـ پارکینگ ـ انباری و یا هر مکان

دیگر صرفنظر از وسعت آن استفاده نمود .  

    مواد اولیه برای پرورش قارچ صدفی از کاه گندم خرد شده ـ بذر قارچ و کیسه پلاستیکی

استفاده می شود .عوامل محیطیدما ـ رطوبت ـ نور و تهویه از عوامل مهم تولید قارچ صدفی

می باشند .تهیۀ بستر قارچ صدفیجهت تهیۀ بستر قارچ صدفی به میزان 3 تا 4 کیلوگرم کاه خرد

شده را در یک گونی از جنس پلاستیک قرار داده به وسیلۀ مقداری نخ نایلونی درب آن را بسته

و در ظرفی که از قبل برای جوشاندن کاه در نظر گرفته ایم قرار داده و مقداری آب به آن

اضافه می کنیم تا گونی به طور کامل در آب غوطه ور گردد سپس اقدام به گرم کردن آب تا

رسیدن با دمای جوش می نماییم از زمانی که آب شروع به جوشیدن نمود به مدت 2 ساعت

عمل پاستوریزه کردن کاه موجود در گونی را ادامه داده و سپس شعله مربوط را خاموش و آب

ظرف را تخلیه نموده و گونی محتوی کاه را به صورت بسته در مکانی فاقد آلودگی قرار داده تا

ضمن تخلیه کامل از آب موجود مرحله خنک سازی اولیه نیز صورت پذیرد .بذر زنیپس از

اطمینان از تخلیۀ کامل آب کاه موجود در گونی آن را به مکانی بسته منتقل کرده و پس از

ضدعفونی کردن کف محیط توسط مواد ضدعفونی کننده همچون الکل اقدام به تخلیۀ کاه از

گونی و پهن نمودن آن در لایه ای به ارتفاع 15-10 سانتیمتر نموده و اجازه می دهیم تا کاه

پهن شده ضمن خنک شدن نهایی مقداری دیگر از رطوبت خود را از دست بدهد به نحوی که با

لمس نمودن و فشردن آن دست کمی مرطوب و هیچگونه گرمایی احساس نشود .پس از این

مرحله کاه خشک موجود تبدیل به حدود 12-10 کیلوگرم کاه پاستوریزه و مرطوب گردیده که به

طور معمول با 300 تا 500 گرم بذر بسته به میزان دلخواه از عملکرد بذر پاشی و مخلوط می

گردد  برای انجام مراحل فوق دست ها از قبل می بایست توسط مواد ضدعفونی کننده

همچون الکل کاملاً ضدعفونی گردند.آماده سازی کیسه کشت مخلوط تهیه شده در درون

کیسه های پلاستیکی شفاف به ارتفاع 80 سانتیمتر و قطر 30 سانتیمتر ریخته شده و توسط

نخ نایلونی درب آن بسته می شودضخامت کیسه های پلاستیکی باید متناسب باشدتا مانع از

انتقال دما از محیط به بستر و یا بالعکس نگرددباید توجه داشت به هنگام پر کردن کیسه ها از

فشار دادن کاه و تخلیه اکسیژن موجود درون کیسه خودداری گردد .مراحل نگهداریکیسۀ

آماده شده به مدت 3 هفته در دمای 24 درجۀ سانتیگراد و به دور از تابش مستقیم نور

خورشید نگهداری می شود  در این مدت نیازی به رطوبت و تهویۀ مکان مورد نظر نیست ، پس

از گذشت این مدت و پوشیده شدن حداقل 70 درصد سطح کیسه از تارهای سفید رنگ بنام

ریسه(میسیلیوم) اقدام به ایجاد شکافهای بعلاوه ای شکل به طول 1 سانتیمتر و به فاصلۀ 10

سانتیمتر از هر جهت در پیرامون کیسۀ کشت نموده و با کاهش دما از 24 به 18 درجه

سانتیگراد و افزایش رطوبت از طریق آبپاشی کف محیط و یا اسپری کردن آب روی کیسه ها و

نیز تهویۀ هوای محیط چند نوبت در روز ، همچنین روشن نمودن یک عدد لامپ در ساعات

تاریکی شرایط مناسبی را جهت باردهی قارچ فراهم می آوریم .برداشت محصول دورۀ

برداشت محصول معمولاً طی 3 چین در 3 دورۀ 7 تا 10 روزه انجام شده و انتظار می رود با

اعمال مراقبتهای صحیح و به موقع حداقل به میزان 3 تا 4 کیلوگرم قارچ تازه از هر کیسه برداشت شود.   

        آشنایی با اصول پرورش قارچ دکمه ای نظر به اینکه قارچ های دکمه ای از جمله تجزیه

کننده های ثانویه هستند نیازمندند بر روی مواد آلی که قبلاًَ مورد تجزیه میکروبی قرار گرفته

است مستقر گردیده و رشد نماید به این فرآیند میکروبی که طی آن مواد آلی تخمیر شده و

مورد تجزیه قرار می گیرند کمپوستینگ یا کود سازی گفته و طبق این تعریف می توان دریافت

قارچ دکمه ای بر خلاف قارچ های صدفی جهت تأمین غذای مورد نیاز خود احتیاج به مواد

دیگری به غیر از کاه در بستر کشت داشته که برای تهیۀ کمپوست باید در نظر گرفته شوند.

این مواد شامل انواع کودهای حیوانی بعنوان مکملهای غذائی ـ انواع کنسانتره بعنوان

افزودنی ها ـ مواد معدنی و کودهای ازته می باشند که تحت شرایط خاص و طبق فرمول های

تعریف شده تهیه و در فرآیند کمپوست سازی مورد استفاده قرار می گیرند. این فرمول ها

متنوع بوده و تا کنون فرمول خاصی بعنوان یک فرمول کلی و جهانی بمنظور مصرف در

سراسر جهان ارائه نگردیده و در هر منطقه ای که کار کشت و پرورش قارچ دکمه ای صورت

می پذیرد بر حسب مواد اولیۀ موجود ممکن است از یک یا چند فرمول منطبق با شرایط آن

منطقه استفاده شود. فرمول رایجی که هم اکنون در اکثر واحد های کشت و پرورش قارچ

دکمه ای در کشور ما مورد استفاده قرار میگیرد متشکل از موادی همچون کاه گندم ـ کود

مرغی ـ اوره ـ ملاس چغندر قند و پودر سنگ گچ بوده که تهیۀ آنها در اکثر مناطق کشور به

راحتی و به وفور امکان پذیر است.  

 مراحل پرورش قارچ دکمه ایهر واحد پرورش قارچ دکمه ای صرف نظر از مقیاس تولید چنانچه

کمپوست مورد نیاز را خود تهیه نماید در کل دارای سه بخش تولید شامل بخش فرآوری

کمپوست ـ بخش فرآوری خاک پوششی و بخش تولید قارچ می باشند که در عمل از امکانات

فراهم شده در فرآوری کمپوست به منظور فرآوری خاک پوششی نیز می توان بهره برده و در

واقع بخش فرآوری خاک پوششی فرعی و در اصل هر واحد پرورش قارچ دکمه ای که خود

اقدام به تهیه کمپوست می نماید از دو بخش اصلی فراوری کمپوست و تولید قارچ تشکیل می

گردد. عملیات فرآوری کمپوست را می توان در پیست های کمپوست سازی و سپس

پاستوریزاسیون آن را در سالن های تولید و یا سالن خاصی که بدین منظور احداث گردیده انجام

داد. با اجرای برنامه زمانبندی و استفاده از تکنیک های جدید در فرآوری کمپوست می توان

ترتیبی اتخاذ نمود تا بطور متوالی سالن های تولید حداکثر در مدت زمانی 2 ماهه یک دوره

کامل کاشت ـ داشت و برداشت را پشت سر بگذارند. با استفاده از این روش کشت و پرورش

قارچ دکمه ای را که پیش از این در هر سال حدود 3 تا 4 دوره بیشتر اجراء نمی گردید به 5 تا 6

دوره افزایش داده و علاوه بر این با قفسه بندی نمودن سالن های تولید سطح زیر کشت هر

سالن را حداقل به 2 برابر افزایش داده که تمام این عوامل در بالا بردن کارائی واحدهای

تولیدی نقش بسزائی دارد. کمپوست سازیدر این عملیات که در دو مرحلۀ تخمیر و

پاستوریزاسیون صورت می پذیرد مواد اولیه طبق فرمول از قبل تهیه و ضمن مخلوط نمودن

 آن ها به روش های معمول شرایطی فراهم می گردد تا در اثر انباشته شدن تودۀ مواد تخمیر

لازم صورت پذیرد پس از سپری شدن این مرحله با اجرای عملیات پاستوریزاسیون کمپوست

سازی تکمیل و ،عاری از میکرو اورگانیسم های نا خواسته تا حد امکان گردیده و بستری

مناسب جهت تأمین مواد غذایی لازم برای پرورش قارچ دکمه ای فراهم می شود. موفقیت هر

چه بیشتر در تولید قارچ دکمه ای تا حدود زیادی بسته به موفقیت در ساخت کمپوست بعنوان

تنها منبع تأمین مواد غذایی جهت رشد قارچ داشته و چنانچه این عملیات مبتنی بر فراگیری

علوم و دانش فنی مربوط و آموزش های لازم باشد پرورش قارچ دکمه ای کاری آسان و پر

درآمد و موجب رضایت کامل پرورش دهندگان از هر حیث خواهد بود. بذر زنیپس از اتمام

عملیات کمپوست سازی و خنک نمودن آن اقدام به بذر زنی نموده این کار را می توان در سالن

پاستوریزاسیون و یا سالن های تولید بسته به روش های موجود انجام داد در هر حال میزان

بذر مصرفی 3 تا 5 درصد وزن کمپوست موجود و بنابر سویه مناسب و انتخاب گردیده می

باشد.انتخاب سویه مناسب موجب می گردد محصول تولید شده در شرایط نامساعد محیطی

همچنین مقابله با بیماری ها مقاومت بیشتری از خود نشان داده و در شکل ظاهری و به تبع

آن بازار پسندی محصولات تولیدی و حتی میزان باردهی بهترین حالت ممکن را داشته باشد. 

پنجه دوانیپس از انجام عملیات بذر زنی کمپوست مرحله پنجه دوانی که در واقع همان دورۀ

کاشت و داشت قارچ های دکمه ای است آغاز و در حالیکه این دوره در سالن های تولید انجام

می پذیرد می بایست تمامی شرایط لازم محیطی از قبیل دما شامل گرما و سرما ـ رطوبت ـ

نور و تهویه به نحو مطلوب و متناسب با پرورش قارچ دکمه ای فراهم تا بتوان حداکثر محصول

را به لحاظ کمی و کیفی بدست آورد. فراهم نمودن این شرایط کار چندان دشواری نبوده و با

کسب دانش فنی لازم و استفاده از تأسیسات ارزان قیمت می توان به ایجاد محیطی مناسب

جهت پرورش قارچ پرداخت. برداشتپس از سپری شدن دورۀ پنجه دوانی (کاشت وداشت) و

رشد کامل ریسه ها در بستر شرایط محیطی را به گونه ای تغییر می دهیم تا قارچ استعداد

خود را برای تولید اندام باردهی بروز داده و گره های اولیه در سطح بستر تشکیل گردد با

تهویۀ مناسب و کاهش دمای محیطی این شرایط ایجاد و رشد سریع کلاهک را شاهد خواهیم

بود باردهی محصول در دوره برداشت که معمولاً در زمانی به مدت 21 روز تا 30 روز انجام می

شود. بستگی به پارامتر های متعددی از قبیل کمیت و کیفیت کمپوست، بذر انتخاب شده و

ایجاد شرایط مطلوبی از عوامل محیطی در سالن ها،  هم چنین مدیریت مبارزه با آفتها و

 بیماری ها داشته که در هر صورت و حتی در شرایط نامطلوب و به کارگیری روش های غیر

حرفه ای و سنتی انتظار می رود از هر تن کمپوست موجود در سالن های تولید بین 16 تا 18

درصد محصول یعنی 160 تا 180 کیلوگرم قارچ تازه با تعریف شرایط فعلی این صنعت در کشور

حاصل که به تناسب هزینه های اجرایی و فروش محصول بدست آمده به صورت فله ای و

بعنوان محصول درجه 2 حداقل 100 درصد سودآوری به ازاء هزینه های انجام گردیده عاید تولید

کنندگان خواهد کرد.

 مجدداً یادآوری می گردد ارقام فوق در بدترین شرایط تولید موسوم به تولید نا مطلوب در نظر

گرفته شده .نظافت سالن های تولید قارچ باید در طی دورۀ کاشت ـ داشت وبرداشت فاقد هر

گونه آلودگی بوده و رعایت اصول بهداشتی و نظافت سالن ها تا حد زیادی در سلامت محصول

تأثیر داشته لیکن تولید کنندگان چه قبل از آغاز به کار در سالن های تولید و چه در حین اجرای

دورۀ پرورش قارچ از روش های متفاوتی در حفظ بهداشت محیط استفاده مینماید.

آموزش کارکنان ـ رعایت اصول بهداشتی ـ اجرای برنامه های بهداشتی در احداث واحد های

تولیدی و نیز بکار¬گیری موانع فیزیکی از جمله روش هایی در مبارزه آفات و بیماری هاست

اما آنچه که بعنوان یک اصل کلی در مقابله با آفات و بیماری ها درنظر گرفته می شود و

پیشگیری و نه مبارزه است که با کسب دانش لازم مقابله و پیشگیری کار سختی نخواهد بود

در هر صورت برای هر محصولی وجود آفات و بیماری ها اجتناب ناپذیر بوده اما در نظر داشتن

این نکته ضروری است که توجه به مسئله آفات و بیماری های خاص سالن های تولید امنیت

سرمایه گذاری را تأمین و بی تفاوتی نسبت به آن البته خساراتی را در بر خواهد داشت.

صنایع جانبی نظر به اهمیت و ارزش غذایی فراوان، قارچ ها از دیرباز این تفکر وجود داشته که

چگونه می توان قارچ ها را برای مدت طولانی تری نگهداری کرد. گرچه این معنا نیز به غلط

تفسیر و از آن به ماندگاری کم قارچ ها تعبیر شده اما باید توجه داشت که در صورت انتخاب

سویه مناسب از بذر و تهیۀ بستر مناسب کشت همچنین رعایت اصول علمی در تولید و دقت

در اجرای مراحل برداشت، نگهداری، بسته بندی و حمل می توان اذعان داشت پایداری قارچ

کمتر از سایر محصولات کشاورزی همچون آلبالو ـ گیلاس ـ انگور ـ زرد آلو ـ هلو ـ موز ـ آلو زرد ـ

گوجه فرنگی و انواع سبزیجات نیست و درمواردی که ایجاب می کند قارچ به طور روزانه و تازه

مورد مصرف قرار گیرد باید حداقل شرایط لازم که برای نگهداری سایر محصولات کشاورزی

لازم است برای قارچ نیز در نظر گرفته شود و اگر قصد داریم قارچ را برای مدت های طولانی تر

نگهداری نماییم لازم است از روش های متداول استفاده نموده که گرچه هزینه بر می باشند

اما هر میزان سرمایه گذاری دراین زمینه درآمد کافی ایجاد تا توجیه اقتصادی مثبتی را در

برداشته باشد باید در نظر داشت این روند جایگاه خاص خود را در صنایع غذایی و پرورش قارچ

پیدا کرده و از اهمیت بسزایی برخورد گشته از آنجایی که امروزه قارچ تازه با روش های

صحیح از یک قاره به قاره ای دیگر فرستاده شده بدون این که کوچکترین تغییری در کیفیت آن

ایجاد گردد می توان دریافت که روش های مدرن جایگزین شیوه های سنتی فعلی و معمول

در کشور ما گردیده و در صورتیکه فاصله ما با دستیابی و به کارگیری این روش های جدید زیاد

است شاید بهتر باشد به جای چانه زنی ناشی از برداشتهای عامیانه و غیر علمی در بحث

میزان ماندگاری قارچ به فکر چاره اندیشی لازم در اجرای تکنیک های متداول و به روز دنیا

باشیم.

از جمله این روش ها که هم اکنون و در اکثر کشورهای تولید کننده و صادر کننده ، عمده قارچ

مورد استفاده قرار می گیرد می توان به روشهای مختلف خشک کردن قارچ از جمله خشک

کردن تحت خلاء ـ خشک کردن انجمادی ـ خشک کردن در سطح حرارت دیده و خشک کردن با

جابجایی هوا و نیز روش های مختلف در کنسرو کردن ـ منجمد نمودن و تهیه مربا ـ شور و

ترشی از قارچ اشاره کرد که امکان نگهداری طولانی مدت آن را علاوه بر تأمین تقاضا جهت

ذائقه های متفاوت فراهم ساخته و شرایط لازم برای صادرات این محصول را به هر نحوی

ایجاد نموده و ارزش افزوده بالایی را برای آن رقم می زند. به عنوان مثال می توان به ارزش 3

انس قارچ صدفی خشک یعنی معادل 75 گرم قارچ فرآوری شده اشاره کرد که در حال حاضر

در بازارهای بین المللی به مبلغ 15 دلار مورد معامله قرار می گیرد

. بدیهی است به منظور کسب اطلاعات بیشتر می توان دربخش سایتهای مرتبط به مطالعه

این موضوع پرداخت. سایتهای مرتبط سرعت تحقیقات در علوم مختلف موجب گردیده تا حد و

مرزی برای دانسته های علمی قائل نشده و این در حالی است که ابزارهای جدید در ارتباطات

همچون اینترنت نیز سبب شده تا فواصل برای دسترسی به آخرین یافته های علمی در جهان

روز به روز کمتر و همین امر باعث گردیده تا در هر زمانی که اراده کنیم در زمینه های متفاوت

به کسب معلومات تازه بپردازیم، به موازات سهولت ایجاد شده در کسب اطلاعات مورد نیاز

تعدد مطالب نیز از سوی دیگر دستیابی سریع به اطلاعات مفید را نیز اندکی مشکل می سازد

از این رو در وب سایت قارچ طلایی این امکان تعبیه گردیده تا با حضور در صحفه سایت های

مرتبط با بهترین سایتهای علمی موجود در رابطه با قارچ آشنا و در موضوعات مختلف مورد نیاز

خود به مطالعه بپردازید .

 - پرورش قارچ صدفی http://www.mycowest.org/cult/i-grow/i-grow-1.htm -

پرورش قارچ دکمه ای http://www.fungi.com/ -

 آشنایی با گونه های مختلف قارچ http://www.rogersmushrooms.com/ -

بذر قارچ http://mushroomspawn.cas.psu.edu/ -

تصاویر قارچ ها http://www.fungaljungal.org/guide/index.htm -

 قارچ خشک http://www.dried-mushrooms.us/oyster-mushrooms.html  

شرکت کوثرپردازان