مقدّمه
آبياري به معني پخش آب روي زمين جهت نفوذ در خاك براي استفاده گياه و توليد محصول ميباشد.
آبياري و مديريت آب در مزرعه در عين سادگي هنوز هم از پيچيدهترين و به عبارتي از مشكلترين عمليات
كشاورزي به شمار ميرود. بسياري از متخصصان كشاورزي آبياري را يك هنر ميدانند تا علم ، و برخي
آن را يك فن قلمداد ميكنند.
مزاياي آبياري باران
• امكان استفاده در زمنيهاي پر شيب.
• توزيع يكنواخت آب آبياري در تمام نقاط مزرعه.
• كمك به رشد بهتر گياهان با لطيف كردن محيط اطراف گياهان.
معايب آبياري باراني
• سموم آفت كش و قارچ كش را از روي برگها ميشويد.
• تاثير نامطلوب باد در توزيع يكنواخت آب در اين نوع از روشهاي آبياري.
• هزينه سرمايه گذاري اوليه نسبتا زياد.
انواع روشهاي آبياري باراني
يكي از روشهاي آبياري است كه آب را توسط آب پاشها به صورت قطرات ريز باران در آورده و در سطح
زمين پخش مينمايند و رطوبت مورد نياز گياه تامين ميشود. روشهاي آبياري باراني بر اساس نوع
حركت بال آبياري به چهار دسته تقسيم ميشوند: سيستمهاي آبياري باراني ثابت ، سيتمهاي باراني
نيمه ثابت ، آبياري باراني با جابجايي متناوب ، آبياري باراني با جابجايي مداوم.
آبياري باراني ثابت
در اين روش ، به تعداد كافي بال آبياري و آبپاش وجود دارد بطوريكه احتياجي به جابجايي بالهاي آبياري و
آبپاشها در طول فصل زراعي نميباشد. در سيستمهاي ثابت ممكن است بالهاي آبياري به صورت ثابت
در زير زمين كار گذاشته شود يا اين بالها در ابتداي فصل رشد روي زمين چيده شود و در انتهاي فصل
رشد جمع شوند.
آبياري باراني نيمه ثابت
در اين روش ، بالهاي آبياري زيرزمين قرار ميگيرند و پس از هر آبياري فقط آبپاشها برروي بال آبياري جابجا
ميشوند. اين كار توسط شيرهاي خودكاري كه روي بالهاي آبياري نصب شده صورت ميگيرد.
آبياري باراني با جابجايي متناوب
در اين روش ، بال آبياري در حاليكه آب پاشها روي بال آبياري ثابت ميباشند، پس از انجام هر آبياري
جابجا شده و به محل اسقرار بعدي منتقل ميشوند. پس از هر آبياري ، بال آبياري از لوله اصلي جدا
شده و به محل بعدي منتقل ميشود. براساس روش انتقال بال آبياري سيستمهاي آبياري باراني با
جابجايي متناوب به سه دسته تقسيم ميشوند.
سيستم آبياري باراني جابجايي با دست
در اين روش ، لولههاي اصلي در طول فصل آبياري ثابت بوده ولي بالهاي آبياري پس از هر آبياري به همراه
آب پاشهاي نصب شده روي آنها توسط دست جابجا ميشوند.
سيستم آبياري باراني قطرهاي كوچك
در اين روش ، بال آبياري شامل لولههايي است كه به دور قرقرهاي پيچيده شده و در فواصل معيني روي
لوله اصلي نصب ميشود. در انتهاي هر يك از لولهها ، آبپاشها توسط ارابه كوچك وصل شدهاند، اين
آبپاشها در ابتداي آبياري به انتهاي زمين كشيده ميشوند بطوريكه در اين زمان قرقره كاملا باز شده
است.
آبياري باراني آبفشان غلتان
اين نوع سيستم شبيه سيستم آبياري باراني جابجايي با دست است با اين تفاوت كه مجموعه يك بال
آبياري روي چرخهاي فلزي سوار شده و كل اين مجموعه داراي يك موتور بنزيني است.
سيستم آبياري باراني با جابجايي مداوم
در اين روش بال آبياري در موقع عمل آبياري داراي يك حركت مداوم و پيوسته است. اين سيستم آبياري
شامل سه دسته سيستم آبياري باراني آبفشان دوار ، آبفشان خطي و آبفشان قرقرهاي است.
سيستم آبياري باراني آبفشان دوار
در اين روش ، بال آبياري شامل يك سازه بزرگ فلزي است كه توسط برجكهايي در ارتفاع بلندتر از گياه
قرار گرفته و حول نقطه مركزي كه در همان نقطه اتصال بال به لوله اصلي است دوران ميكند. با توجه به
نوع حركت دوراني بال آبياري ، آبياري مزارع به صورت دايرهاي شكل صورت ميگيرد.
سيستم آبياري باراني آبفشان خطي
از لحاظ شكل ظاهري شبيه سيستم آبياري باراني آبفشان دوار است با اين تفاوت كه در اين روش ، خط
لوله اصلي در كنار زمين قرار گرفته و بال آبياري در كنار آن حركت رفت و برگشتي دارد.
سيستم آبياري باراني آبفشان قرقرهاي
در اين روش بال آبياري شامل يك لوله است كه از يك طرف به دور يك قرقره بزرگ پيچيده شده و از طرف
ديگر به ارابه بزرگي كه آبپاش روي آن قرار گرفته متصل ميشود. براي شروع آبياري ، معمولا قرقره و ارابه
را به كنار زمين و جايي كه شير آب از لوله اصلي وجود دارد منتقل كرده و پس از اتصال قرقره به شير آب ،
ارابه را توسط تراكتور كشيده و به انتهاي زمين انتقال ميدهند.
در اين حالت لوله از دور قرقره باز ميشود. با برقرار شدن جريان لوله توسط موتور ، شيلنگ به دور قرقره
جمع ميشود و ارابه را به طرف قرقره ميكشد با حركت ارابه از انتهاي زمين به طرف قرقره ، آبياري يك
نوار كامل از عرض زمين انجام ميگيرد.